RévolteKanak1878

Kanakytik Kaledonia Berrira

Eneko Bidegain - Enbata Hilabetekariko Sar Hitza - Kanaky eta Kaledonia Berria. Bi izen, leku berarentzat. Lehena da hango autoktonoek ematen zioten izena; bigarrena, kolonoek. Kaledonia zen oraingo Eskozia. Eta James Cookek Kanakyko uharteak aurkitu zituenean, bere aitaren sorlekuaren omenez, Kaledonia Berria izena eman zion artxipelago hari. 1860an, Frantziak konkistatu eta kolonizatu zituen hango lurrak, eta geroztik, Kaledonia Berria Frantziaren kolonia baten izena da.
Ez da gauza bera, beraz, Kanakyk erabakitzea edo Kaledonia Berriak erabakitzea. (...)

Erreferendumaren urteko Maiatzaren leheneko manifestaldia.

Galduta irabazteko prest

Andde Sainte-Marie - Jende galdezketa edo erreferenduma iragan da Kanakian. Batzuentzat egun historikoa, beste batzuentzat zepo bat omen.
Galdezketa hori ez da burujabetzarantzeko lehen urratsa baizik, nehork uste baino gehiago boz bildu baitute independentiztek eta Matignoneko itunak beste bi galdezketa aintzinikusten baititu heldu diren urteetan. (...)
Empiredessence

L’empire d’essence

Jean-Marc Abadie - Question posée à la fin du siècle dernier : “Que ferez vous quand le litre d’essence passera à 5 francs ? Réponse : Je m’en fiche, je mets toujours 100 francs. Et pas plus.” Au delà du gag, on voit bien qu’après les bonnets rouges, le mouvement des gilets jaunes met au centre des préoccupations la question des déplacements. Et au dessus de tout : la sacro-sainte bagnole.
Parce que tout est parti de l’augmentation récente du prix du carburant, et surtout du diesel. Car à la progression du coût du baril de pétrole est venue s’ajouter la réévaluation de la taxe carbone -la contribution Climat Energie- qui a été instaurée en 2015 par la loi sur la transition énergétique. (...)
La caravane Batera avait parcouru les 158 communes basques en 2016 pour défendre la collectivité PB.

Audit citoyen de Batera : bilan d’étape

Jakes Bortayrou - Deux réunions-dialogues de synthèse de multiples débats locaux, tenus à Espelette, avec des acteurs majeurs de la vie publique d’Iparralde, notamment les présidents CCI, Conseil de développement et de l’agglomération Pays Basque ainsi que divers maires favorables et opposants à la création de l’intercommunalité.
Telle à été la riche analyse effectuée par Batera sur les deux premières années de l’institution Pays Basque.(...)
Euskararen_atzerakada1

Larreola

Jakes Lafitte - Eztabaida eta protesta asko sortu dira duela guti Larreolako (edo La Rioja-ko) sozialistek herrialde horren autonomi estatutua aldatzekotan "Euskara Larreolako ondasun bat" dela aipatu nahi dutelako.
Bertan alderdi abertzalerik ez izanik, oso harrigarria da, hain zuzen ere.(...)
GiletsJaunes

Derrière les gilets jaunes

8 Iruzkin
Peio Etcheverry-Ainchart - Ces dernières semaines, l’actualité a été marquée par l’épisode dit des “gilets jaunes”, dont je dois avouer qu’il me laisse un arrière-goût désagréable dans la bouche, tant il me paraît en grande partie révélateur d’une tendance à l’individualisme d’une part et à la simplification d’autre part.
La dynamique des gilets jaunes, comme toute dynamique d’origine populaire –je n’ose dire “citoyenne” et à mes yeux cette connotation est importante–, est difficile à interpréter au plan sociologique sans un minimum de recul en particulier dans le temps, surtout quand on n’est pas soi-même sociologue. (...)
GiletsJaunes1

Jaune, couleur d’automne

Iruzkin 1
Martine Bisauta - “Nous allons changer de monde dans la douleur à défaut de l’avoir initié par choix, et nous allons laisser au bord du chemin tout un monde rural en totale désespérance”. Ces lignes ont été écrites en décembre 2013 dans ces mêmes colonnes à propos des bonnets rouges et sous le titre Le temps des frondes.
L’histoire, comme toujours, se répète sauf que l’envergure du mouvement en cours dit des “gilets jaunes” est bien plus importante, plus étendue, plus difficile encore à cerner et sans doute bien plus manipulée ! (...)
Gibraltar

Référendums évanescents

Jakes Abeberri - L'Edito du mensuel Enbata - Après 17 mois de négociations, Theresa May scelle, le 23 novembre, un divorce à l’amiable sortant le 23 mars prochain la Grande Bretagne de l’Union européenne. Le Brexit, voté par référendum le 23 juin 2016, trouve ainsi sa conclusion provisoire.
Cet accord donné dans la douleur par son gouvernement, au prix de quatre démissions de ministres, est approuvé par l’autre partie, dimanche 25 novembre, lors d’un sommet extraordinaire à Bruxelles par les 27 pays membres de l’Union, malgré un chantage de dernière heure de l’Espagne sur le statut de Gibraltar. (...)
Baionan egin da azaroaren 22an arratsaldez Euskaraldiaren irekiera ekitaldia. Bertan parte hartu dute entitate eta erakunde antolatzaileen ordezkariek, herrietako batzordeetako kideek, entitate sustatzaileek eta ahobizi zein belarriprest modura arituko diren hainbat herritarrek. Ondorengo lagunek hartu dute parte besteak beste: Jean-René Etchegaray Euskal Hirigune Elkargoaren Lehendakari eta Baionako auzapezak, Beñat Arrabit Euskararen Erakunde Publikoko presidente eta Euskal Hirigune Elkargoko hizkuntza politikako presidente-ordeak, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Sailburuak, Paula Kasares Euskarabidea Nafarroako Euskara Institutuko Euskararen Sustapenaren eta Plangintzaren Zerbitzuko zuzendariak, Elena Laka Euskaltzaleen Topaguneko presidenteak, eta Arrate Illaro Euskaltzaleen Topaguneko kide eta Euskaraldiko koordinatzaileak. Euskaraldiaren antolaketan aritu diren batzordeetako kideek eta azaroaren 23tik goiti ahobizi eta belarriprest gisa arituko diren hainbat lagunek ere hitza hartu dute ekitaldian. Era berean, ekitaldian Maddi Oihenart, Ruper Ordorika, Odei Barroso, Alaia Martin eta Maryse Urrutyren emanaldiak gozatu ahal izan dituzte bertaratutakoek.

Euskaraldiaren indarra

Tribune Libre - Patxi SAEZ BELOKI - Gure gizarte elebidunean, eta gurea bezalako ahuldutako hizkuntza duten gizarte elebidun guztietan, horixe gertatzen da: erdaldunek erdaraz egiteko duten nagusitasunetik beren hizkuntza eskubideak aldarrikatzen dituzte, baina euskaldunek euskaraz egiteko duten eskubideari buruzko ardurarik hartu gabe eta horretan daukaten erantzukizuna kolkoratu gabe. Lagun hurkoaren askatasun eskubideaz arduratuko balira, euskaldunok erdara ulertzen dugun neurri berean ulertu beharko lukete erdaldunek euskara. Argi eta garbi mintza gaitezen: erdaldun asko, euskararik ulertu gabe, euskararen gor-mutuak izanda, pribilegio horrekin, bizi dira gure artean. Eta, pribilegio horretatik, euskara ez ulertzetik, galarazi egiten zaigu euskaldunoi euskaraz egiteko askatasuna. Gizarte demokratiko orotan, askatasuna, herritarrek elkarri aitortutako askatasuna, elkar hartuta eta elkarri errespetua erakutsita baino ezin da hezurmamitu.
Euskaraldiak, azken batean, funtsezko eskubide unibertsaletan oinarritutako gizarte hitzarmena proposatzen du. Gizartearen baitako adostasunetik —askatasunaren eta berdintasunaren sustrai demokratikoetan errotutako adostasunetik— hizkuntzen arteko berdintasun soziala lortzea helburu duen gizarte hitzarmena proposatzen du Euskaraldiak. Hain zuzen ere, Euskaraldia gizarte bereko hizkuntzen arteko berdintasuna lortzeko ekinbidea da; hizkuntzen berdintasunerako gizarte ekintzailetza sustatzeko jarduera. Euskaraldiak, hizkuntzen arteko gizarte oreka lortze aldera, elikatu egiten du ahulezia egoeran dagoen hizkuntzaren aldeko hiztun-hautua. (...)