
Enbata Hilabetekariko Sar Hitza
“Bere historia ezagutzen ez duen herriak ez du bere oraina ulertzen, eta, beraz, oraina menperatzen ez duenez, beste batzuek egingo dute haren ordez”.
Duela hilabete bat, Alemaniako presidenteak onartu zien Gernikako bonbardaketaren biktimei bere herriak “erantzukizun historikoa” duela. Bizkaiko hiriaren hilerrian makurtu zen lore eskaintza bat eginez ; azpimarratu behar da ber unean, zenbait metro gibelean zen Espainiako erregea gelditu zela, xut xuta, keinurik egin gabe.
Urte baten buruan, bonbardaketaren 90. urteburua izanen baita, segur da ozen entzunen dela oraindik aldarrikapen zahar bat. Picasso margolariaren obrak Espainiako estatura itzultzea goaitatu zuen frankismoa bukatu eta demokrazia berriz agertu arte. Gernika Batzordea 1975ean sortu zen eta haren helburuetako bat “Guernica Gernikara” izan zen: Picassoren margolana Gernikan kokatzea. Aipatu behar da Palomak, Picassoren alabak, begi onez ikusten zuela aitaren obra Gernikara ekartzea.
1979an, Bizkaiko diputazioak mozio bat izenpetu zuen ber zentzuan, azpimarratuz obra euskal populuaren erresistentzia antifaxistaren sinboloa zela. Mementoan, euskal herritarrek ez dute sekula lortu aldarrikapena gauzatzea.
Guernica 1981ean Madrilera ekarri zutenean guardia zibilaren agente batzuen zaintzapean…, Gernikako auzapezak El País egunkarian iritzi artikulu bat plazaratu zuen. Zati hau idazten zuen: “Herrialde batean zentralismo politikoa mendeetan ezarrita egon delarik, bururik argienak eta demokratikoenak ere « erreflexu integratzaileetan » erortzen dira. Eta horiek ez dira besterik, ezarri diguten historiaren alde bakarreko bertsioak baino.”
Ipar Euskal Herrian, joan den urritik, Euskal Museoan altxor bat ikus dezakegu; Bernat Etxepare garaztarrak 1945ean argitaratu zuen Linguæ Vasconum primitiæ, euskaraz inprimatu den lehen liburua. Ez dugu batere zalantzan ematen holako liburuari harrera egitea Euskal Museoak bere mendeburua ospatzen duenean, baina interesgarria iduritzen zaigu testuingurua aipatzea. Liburua Frantziako Liburutegi nazionalean atxikia da eta Euskal Museoari 3 hilabetez prestatu diote, “oeuvres invitées” zikloan.
“Obra gomitatuak”, gure ondarearen altxor handienatariko bat gomitatua da… bere etxera! Ekimenak sortu dira liburuaren atxikitzea aldarrikatzeko, izan Peio Dufau diputatuaren ala EHE-ren ganik.
Mundu osoan, gogoetak eta ekintzak ere garatzen dira memoria eta kulturaren inguruan, indar kolonialek ebatsitako obren itzultzearen inguruan. Zergatik ez da posible Euskal Herrian?
Mundu osoan, gogoetak eta ekintzak ere garatzen dira
memoria eta kulturaren inguruan,
indar kolonialek ebatsitako obren itzultzearen inguruan.
Zergatik ez da posible Euskal Herrian?
Gure naziotasuna aldarrikatzeko eta gauzatzeko, baita euskal herritarrei errespetua eta “ordain historikoa” emateko ere, ez ote dagokie gure instituzio desberdinei lan amankomun bat bultzatzea egiazko toki bat plantan ezartzeko, gure memoria berreskuratzeko eta euskaldunek menperatzen edo bederen kudeatzen duten bertsio historiko bat eskaintzeko?
