by 
Ihintz Oliden, Ipar Euskal Herriko AEKren koordinatzaileak, helduen euskalduntzean AEKk duen rola, azken urteetako aitzinamenduak eta oraindik gainditu beharreko oztopoak azaltzen ditu. Euskara % 30era heltzeko, doakotasuna, eskaintza zabaltzea eta politika publiko ausartak aldarrikatzen ditu.
Enbata: Zein da zuen erakundearen ekarpena euskaldunen kopurua % 30era heltzeko?
Ihintz Oliden: AEKren helburua helduak euskalduntzea, alfabetatzea eta erabilera sustatzeko egitasmoak sortzea da. Horretarako Euskal Herriaren euskalduntzea, Euskal Herriko biztanle guziek euskara ezagutzea eta egunerokoan normaltasunez eta erosotasunez euskara erabiltzea dira AEKren lehentasunak. Beraz erran genezake erakundeak euskaldun kopurua % 30era heltzeko helburu horri ekarpen aktiboa egiten diola, hau da euskaldunak masiboki sortzeko helburu horri.
AEKk herri hezkuntzan txertatzen du bere burua. Herri mugimenduan oinarritua, heldu guziei zuzentzen zaie, euskara ikasi eta hobetu nahi dutenei. Hendaiatik Maulera hamaika gau eskola ditugu, helduek bizilekutik hurbil gau eskola edo euskara ikasteko eskaintza izan dezaten. Irakaskuntzan aritzeaz gain erabileran ere eragiten dugu. Ikasleari ikasgelatik kanpo euskara erabiltzeko parada ematen diogu erabilera proiektuak antolatuz eta euskaraz bizitzeko aukerak sortuz.
Euskararen ikusgarritasuna eta atxikimendua ere lantzen ditugu Korrikaren bidez. Zein izan dira zuen arloan ikusi dituzuen aitzinatzeak?
AEKk hainbat formula desberdin garatu ditu, gau eskoletatik hasi eta ikastaldi, ikastaro intentsibo eta lan denboran euskara ikasteko parada emanez. Behar desberdinei erantzuteko eskaintzak garatu ditugu publiko desberdinei zuzentzen zaizkienak. Beraz euskara ikasteko motibazioa duen horrentzat aukera desberdinak badira. Eskaintza honi esker ikasle kopuruak gora egiten segitzen du. Euskararekiko interesa eta ikasteko gogoa hor dela ikusten dugu.
Bestalde, euskara ikasteko bidea errazteko beka batzuk ere sortu dira. Hauek arrakastatsuak dira eta ikusten dugu dirulaguntzak edo publiko zabala ekonomikoki lagundua delarik jendea euskara ikastera hurbiltzen dela. Hala ere bekak euskara modu intentsiboan ikasi nahi dutenentzat sortuak dira eta publiko zabalari egokitzen zaizkion dirulaguntzak ere behar dira.
Eta ber maneran zailtasun nagusiak zein diren zehatz diezagukezu?
AEKk biztanleengandik hurbil diren ikas-taldeak sortzeko xedea du, bidaiatzea ez dadin izan euskara ikasteko oztopo bat. Hala ere eskaintza ez da ipar Euskal Herriko eskualde guztietara orokortua eta Amikuze-Oztibarre eskualdean, Xarnegun eta Xiberoan eskaintza ez da guztiz egonkortua. Jendarteari euskara ikasteko ahalik eta aukera zabalena emateko eskaintza lurralde osora zabaldu eta egonkortzea ezinbestekoa da. Bestalde, behin eta berriz aldarrikatu duguna AEKn doakotasuna da. Herritar orori euskara, bertako hizkuntza, ezagutzeko eskubidea bermatu behar zaio eta horretarako, heldu guziei euskara ikasi eta alfabetatzeko bidea errextea ezinbestekoa da. Horregatik euskalduntze prozesuak osoki doakoa izan behar duela uste dugu eta botere publikoek eskubide hori bermatzeko beka sistema bat plantan eman behar dute, heldu guziei eskuragarri izanen zaiena eta ipar EH osora hedatua izanen dena. Horrez gain irakasle eskasian izaten gara urtero eta hainbat talde ez dira abiatzen irakasleak falta baititugu. Helduen euskalduntze arloak prestigio falta du, ez da formakuntzarik arlo horretan lan egiteko.
Nola egin daiteke “Euskal Herrian euskaraz bizitzeko eskubidea” zehazki sentitua izan dadin jendarte zabalean?
Gaur egungo lege koadroak ez ditu euskararen biziraupena eta garapena bermatzen. Euskarak koadro juridiko bat beharrezkoa du; estatus legal bat behar du Ipar Euskal Herriko eremuan euskara ezagutua izan dadin. Horretarako Frantziako Konstituzioaren 2. artikulua aldatzea ezinbestekoa da. Bestalde, Ipar Euskal Herri mailan, hizkuntza politika eraginkorrak behar ditugu euskaldunek frantses hiztunen hein bereko hizkuntza eskubideak izateko, hau da ko- ofizialtasuna.
“Euskarak koadro juridiko bat beharrezkoa du; estatus legal bat behar du Ipar Euskal Herriko eremuan euskara ezagutua izan dadin. Horretarako Frantziako Konstituzioaren 2. artikulua aldatzea ezinbestekoa da.”
Euskara egunerokoan, karrikan, administrazioan, garraioan, osasun arloan eta abar present eta ikusgarri izan behar dugu euskaldunok eroso bizitzeko eta hizkuntza errespetatua izan dadin.
Zein dira zuen arlotik, azaroaren 21ean, Euskalgintzak deitzen duen manifestaldian parte hartzeko 3 arrazoi nagusiak?
Korrikan egiten dugun bezala euskal komunitate bat badela erakutsi behar dugu, euskaraz bizitzeko hautua egin duena. Azaroaren 21ean euskarak larrialditik ateratzeko behar duena eman behar zaiola aldarrikatu nahi dugu, politika publiko ausartak galdeginez euskararen etorkizuna bermatzeko. Ipar Euskal Herriko biztanle guztiek eskubide berak izan ditzagun euskararen ofizialtasunaren beharra aldarrikatuko dugu.
Indépendant, sans pub, en accès libre,
financé par ses lecteurs
Faites un don à Enbata.info
ou abonnez-vous au mensuel papier
Les temps sont difficiles, et nous savons que tout le monde n’a pas la possibilité de payer pour de l’information. Mais nous sommes financés par les dons de nos lectrices et lecteurs, et les abonnements au mensuel papier : nous dépendons de la générosité de celles et ceux qui peuvent se le permettre.
« Les choses sans prix ont souvent une grande valeur » Mixel Berhocoirigoin
Cette aide est vitale. Grâce à votre soutien, nous continuerons à proposer les articles d'Enbata.Info en libre accès et gratuits, afin que des milliers de personnes puissent continuer à les lire chaque semaine, pour faire ainsi avancer la cause abertzale et l’ancrer dans une perspective résolument progressiste, ouverte et solidaire des autres peuples et territoires.
Chaque don a de l’importance, même si vous ne pouvez donner que quelques euros. Quel que soit son montant, votre soutien est essentiel pour nous permettre de continuer notre mission.
Pour tout soutien de 50€/eusko ou plus, vous pourrez recevoir ou offrir un abonnement annuel d'Enbata à l'adresse postale indiquée. Milesker.
Si vous êtes imposable, votre don bénéficiera d’une déduction fiscale (un don de 50 euros / eusko ne vous en coûtera que 17).
Independentea, publizitaterik gabekoa, sarbide irekia, bere irakurleek diruztatua
Enbata.Info-ri emaitza bat egin
edo harpidetu zaitezte hilabetekariari
Garai gogorrak dira, eta badakigu denek ez dutela informazioa ordaintzeko ahalik. Baina irakurleen emaitzek eta paperezko hilabetekariaren harpidetzek finantzatzen gaituzte: ordaindu dezaketenen eskuzabaltasunaren menpe gaude.
«Preziorik gabeko gauzek, usu, balio handia dute» Mixel Berhocoirigoin
Laguntza hau ezinbestekoa zaigu. Zuen sustenguari esker, Enbata.Info artikuluak sarbide librean eta urririk eskaintzen segituko dugu, milaka lagunek astero irakurtzen segi dezaten, hola erronka abertzalea aitzinarazteko eta ikuspegi argiki aurrerakoi, ireki eta beste herri eta lurraldeekiko solidario batean ainguratuz.
Emaitza oro garrantzitsua da, nahiz eta euro/eusko guti batzuk eman. Zenbatekoa edozein heinekoa izanik ere, zure laguntza ezinbestekoa zaigu gure eginkizuna segitzeko.
50€/eusko edo gehiagoko edozein sustengurentzat, Enbataren urteko harpidetza lortzen edo eskaintzen ahalko duzu zehaztuko duzun posta helbidean. Milesker.
Zergapean bazira, zure emaitzak zerga beherapena ekarriko dizu (50 euro / eusko-ko emaitzak, 17 baizik ez zaizu gostako).