Laido euskarari

PrintFriendly and PDF
Eneko Bidegain
Eneko Bidegain
Mondragon Unibertsitateko irakaslea, ikus-entzunezko komunikazioan. Berria-ko kazetari ohia. Idazlea.
Beste artikulu batzu

EserlekuEnbata Hilabetekariko Sar Hitza

Euskarari laido egiten diote antolatzaileek, euskarazko kultura ikusgarri baten hasierako agurra eta aurkezpena frantsesez egiten dutenean, eta euskara ondotik sartzen dutenean.

Euskarari laido egiten dio euskarazko ikuskizunaren zuzendariak, esker oneko mintzaldia frantsesez ¬–eta frantsesez bakarrik– egiten duenean.

Euskarari laido egiten zaio euskarazko film bateko ingelesezko elkarrizketen azpitituluak espainolez edo frantsesez bakarrik jartzen direnean.

Euskarari laido egiten zaio euskaraz mintzatzea erabaki duen hautetsi bati ez zaionean itzultzailerik ezartzen, eta eskatzen zaionean berak egin dezan erran berri duenaren itzulpena.

Euskarari laido egiten diote bertsolariari frantsesez kantatzeko eskatzen diotenek.

Euskarari laido egiten diote gris argiz eta bazter batean agertzen denean euskarazko itzulpena.

Euskarari laido egiten zaio printzipioagatik bakarrik jartzen denean hitz bat, “betiko horiek” kexa ez daitezen.

Euskarari kalte egiten zaio kultura sortzen eta zabaltzen laguntzeko jartzen diren dirutzak espainolezko edo frantsesezko ekoizpenentzat direnean, eta euskal kulturari porroskak baizik ez zaizkionean gelditzen.

Euskarari laido egiten zaio bigarren mailako bezala tratatzen denean.

Euskarari ez diogu batere mesederik egiten jarrera horiek eragiten duten mina gutxiestean, zenbait ohitura justifikatzean, deus ez baino hobeki dela sinestean…

Euskara bigarren mailan dago, lehen mailan daudelako frantsesa eta espainola. Frantsesa jakin behar da Ipar Euskal Herrian irakasteko; espainola jakin behar da Hego Euskal Herriko sare publikoan irakasteko. Euskara ez da beharrezkoa Donostian frantsesa edo ingelesa irakasteko. Espainola bai.

Euskara bigarren mailan dago,
lehen mailan daudelako frantsesa eta espainola.
Frantsesa jakin behar da Ipar Euskal Herrian irakasteko;
espainola jakin behar da Hego Euskal Herriko sare publikoan irakasteko.
Euskara ez da beharrezkoa Donostian frantsesa edo ingelesa irakasteko.
Espainola bai.

Alabaina, euskara bigarren mailan dago, lehen mailan daudelako espainola eta frantsesa. Hizkuntza politika horrek erakusten du nork agintzen duen herri honetan. Eta Frantziak eta Espainiak agintzen duten bitartean, euskarak ez du salbamendurik.

Euskaraldia iragan berri da. Korrika dator laster. Batzuek horrelako aukerak baliatu nahi izaten dituzte euskaltzalearen itxurak egiteko.

Martxoaren 8an denak feministak edo maiatzaren lehenean denak langileen aldekoak diren bezala dira euskaltzale Euskaraldian eta Korrikan.

Ele ederrak ahoan dituena elezuri hutsa da, gainerako egunetan euskara zokoratzen badu, Frantziaren eta Espainiaren ikurrak, balioak eta hizkuntza politika babesten badituzte.

Frantsesa eta espainola dira euskararentzat, emaztea jotzen duen senarra emazte horrentzat.

Frantsesari lehentasuna ematen dioten horiek, euskararen alde mintzatzen direnean, jendartean itxura ona eman nahi duten senar bortitzen pare dira, euskararentzat.

Edo frantsesa eta espainola dira euskararentzat, gatua saguarentzat bezala.

Euskarak ez du behar lekuño bat erdararen –nagusiaren– ondoan. Euskarak ez badu bere leku osoa, ez bada duintasunez erabiltzen, ez da biziko. Denek dakigu frantsesa edo espainola, eta hainbatek biak. Euskara ez da beharrezko, komunikazio hizkuntza nagusia bi horietako bat baldin bada eta euskara forma hutsagatik erabiltzen bada. Ez bada beharrezko, ahultzen segituko du. Eta epe ertainera desagertuko da.

Garraio publikoarekin bezala gertatzen da: gure mugimenduetarako trabak baizik ez badizkigu ematen eta autoak erosotasun eta malgutasun guztia, garraio publikoa desagertuko da.

Euskararen aldeko mugimenduak hats berri bat, diskurtso berri eta erradikalago bat behar ditu. Bestela, euskararen espazioak oraino gehiago irensten eta zangopilatzen segituko dute frantsesak eta espainolak.