Hartz aro

Vallee-des-montreurs-d_oursAzken hamarkadetan mendiaren erabilpena aldatu da. Lehen animale basatien eta artzainen eremua zena, orai eremu partekatua bilakatu da: artzainez gain, erresalbu natural, ibiltari edo elur estazioek beretua dute. Desagertuxea zen hartzaren berriz sartzeak kalapita asko piztu du. 

Uztailaren 1an Okzitaniako Tolosan Pirineotako Mendialde Komitea biltzen zen hartzaren politikaz ikusmolde bat emaiteko. Eskualde kontseilari gisa eta mendia eta artzaingoaren delegazioaren jabe izanez, niri tokatu zait Akitania Berriaren izenean ikusmolde bat plazaratzea bilkura hortan.

Hiru hipotesia aurkeztuak, eztabaidatuak eta bozkatuak izan ziren. Lehenak gomendatzen zuen Pirineo mendialde guzian 6 hartz ama sartzea, bigarrenak aholkatzen zuen nihun ez hartz bakar bat ere sartzea eta hirugarren aukerak lehenesten zuen soilik bi hartz ama libratzea Aspe eta Ossau ibarretan.

Pirineotako Mendialde Komite horrek aholku bat soilik eman behar zion egun hortan Pariseko ingurumen ministeritzari, konpetentzia osoa arlo hortan berea soilik delako Europako legediaren arabera.

Jakin behar da gai hau betidanik aski polemikatsua izan dela Biarno aldean, funtsean Pirineo mendialde guzian bezala. Alta jakin behar da ere bereziki Biarno aldean arras egoera kritikoan direla ere 2004 urteaz geroztik, alabainan urte hortan baitzuen azken hartz ama erahil ihiztari batek. Geroztik hinki hanka bi hartz arra aski zahartuak ibilki dira han gaindi Ossau Aspe ibarretarik auzoko departamenduko Aran ibarrerainoko eremu aski zabal batean. Baldintza horietan ulertuko duzue aski errexki arrisku haundia badela denbora aski laburra barne hartzak betikotz desagertzea Pirineoko alde hortan.

Ikusmoldeak aldatzen ari

Hainbat barne eztabaidaren ondotik eta tokietako hainbat eragileekin hitz egin ta gero, uztailaren leheneko bilkura hortan, Eskualdearen izenean, ohorezki eta konbentzimenduz beterik hirugarren eskema eta bi hartz amen sartzearen aldeko postura defenditu dut.

Funtsean postura horrek ez du deus harrigarririk edo iraultzailerik bere oinarrian 1994tik ez baita aldatu. Postura hori garai hartan Biarnoko eragile guziek, izan IPHB (Institut Patrimonial du Haut Béarn), laborari sindikatu guziek, ihiztariek eta ingurumenaren aldekoek bere egiten zuten. Engaiamendu hori eragile berdinek azpimarratu zuten berriz 2003 eta 2004an ere, lehenetsiz hartzaren biziraupena arriskuan zelako froga baieztatua bazen beharko zela populakuntza arraberritu molde batez edo bestez.

Gaur egun, aipatu arrazoinengatik, argi da espeziea arrisku larrian dela. Debate luze, bizi eta duin baten ondotik bozketak berdintasun osoa eman zuen hirugarren hipotesiaren aldekoen eta kontrakoen artean. Jakin badakit Biarno aldean gaur egun badirela hartzaren kontrako amorratuak. Alta egoera eta ikusmoldeak aldatzen ari direla ere gauza agerikoa da, bereziki Aspe ibarrean. Bio-ainitztasunaren konzeptuak bide egin du azken urteetan, bai herritar bai laborari eta artzain munduan. Funtsean Aspe ibarreko hartzaren eremuko 27 artzain soiletarik 17k ere Akitania Berriaren ikusmoldearen aldeko mozioa izenpetua dute eta jakinaraziko dute publikoki udan zehar.

Ohizko posturetarik haratago, hitzak, hartzak bezala (!) behar du libratu eta askatu ibar biarnes horietan. Mendeku eta mehatxuetarik haratago, bakotxak aurkitu behar luke moldea bere ikusmoldea libreki emaiteko aukera.

Alabainan azken urteetan hartzarekin egiten da etxe batean garbiketarekin egiten dena batzutan: presaka errautsa eta zikina tapiza edo armairuaren azpirat bota gordetu nahian. Ordua etorria da gai korapilatsu hortan, bakotxak besteari entzuteko eta gisa hortan ulermena eta kontsentsu maila garatzeko. Ordua etorria da plangintza adostu bat martxan emaiteko bioainitztasun orekatu bat eta artzaingoaren geroa elkarbizitzan eta parekotasunean bultzatzeko, mendi politika ausart batean oinarriturik.

Mendiko ekonomia zabala

Aburu eta erreflexio hauek aintzin baldintza baitezpadakoak dira mendiguneetako laborantza eta artzaingo politika publikoak aktibatzeko, gisa hortan eta baldintza hauek betez soilik baita bultzatuko mendiko ekonomia bere dimentsio zabalenean.

Mendiguneko politika publiko horrek segurtatu beharko du ere hartzaren problematika eta artzaingoarena osoki kondutan hartuak izanen direla, bata bestearen osagarritasunean eta ez oposizioan.

Europa hegoaldeko beste hainbat mendiguneetan frogatu bada hartza eta artzaingoaren arteko elkarbizitza ahal bezain orekatua, zergatik demontre ez litzateke possible Pirineo alde huntan ?

Maila aski xumean, erran ditaike hartzaren salbatzeak froga lezakeela ahal dela lan egin interes ezberdinak dituztenen artean, irabazle- irabazle aterabideak aurkituz humanoa eta beste hainbat mendietako kabale salbaien artean, zoini geroz eta leku gutiago uzten dion gure bizimolde “modernoak”…

Gai huntan ere azken hitza Pariseko gobernuari tokatzen zaio. Bere ardurak hartu behar ditu. Erabaki politikoa sentsu noblean begi bixtakoa… inposatzen da. Momentu egokia da.

Europa hegoaldeko
beste hainbat mendiguneetan frogatu bada
hartza eta artzaingoaren arteko elkarbizitza
ahal bezain orekatua,
zergatik demontre ez litzateke posible
Pirineo alde huntan?

Soutenez Enbata !

Indépendant, sans pub, en accès libre, financé par ses lecteurs
Faites un don à Enbata.info ou abonnez-vous au mensuel papier

Enbata.info est un webdomadaire d’actualité abertzale et progressiste, qui accompagne et complète la revue papier et mensuelle Enbata, plus axée sur la réflexion, le débat, l’approfondissement de certains sujets.
Les temps sont difficiles, et nous savons que tout le monde n’a pas la possibilité de payer pour de l’information. Mais nous sommes financés par les dons de nos lectrices et lecteurs, et les abonnements au mensuel papier : nous dépendons de la générosité de celles et ceux qui peuvent se le permettre.
« Les choses sans prix ont souvent une grande valeur » Mixel Berhocoirigoin
Cette aide est vitale. Grâce à votre soutien, nous continuerons à proposer les articles d'Enbata.Info en libre accès et gratuits, afin que des milliers de personnes puissent continuer à les lire chaque semaine, pour faire ainsi avancer la cause abertzale et l’ancrer dans une perspective résolument progressiste, ouverte et solidaire des autres peuples et territoires.
Chaque don a de l’importance, même si vous ne pouvez donner que quelques euros. Quel que soit son montant, votre soutien est essentiel pour nous permettre de continuer notre mission.
Faites un don ou abonnez vous à Enbata : www.enbata.info/articles/soutenez-enbata

  • Par chèque à l’ordre d’Enbata, adressé à Enbata, 3 rue des Cordeliers, 64 100 Bayonne
  • Par virement en eusko sur le compte Enbata 944930672 depuis votre compte eusko (euskalmoneta.org)
  • Par carte bancaire via système sécurisé de paiement en ligne : paypal.me/EnbataInfo
  • Par la mise en place d’un prélèvement automatique en euro/eusko : contactez-nous sur [email protected]

Pour tout soutien de 40€/eusko ou plus, vous pourrez recevoir ou offrir un abonnement annuel d'Enbata à l'adresse postale indiquée. Milesker.

Si vous êtes imposable, votre don bénéficiera d’une déduction fiscale (un don de 50 euros / eusko ne vous en coûtera que 17).

Enbata sustengatu !

Independentea, publizitaterik gabekoa, sarbide irekia, bere irakurleek diruztatua
Enbata.Info-ri emaitza bat egin edo harpidetu zaitezte hilabetekariari

Enbata.info aktualitate abertzale eta progresista aipatzen duen web astekaria da, hilabatero argitaratzen den paperezko Enbata-ren bertsioa segitzen eta osatzen duena, azken hau hausnarketara, eztabaidara eta zenbait gairen azterketa sakonera bideratuagoa delarik.
Garai gogorrak dira, eta badakigu denek ez dutela informazioa ordaintzeko ahalik. Baina irakurleen emaitzek eta paperezko hilabetekariaren harpidetzek finantzatzen gaituzte: ordaindu dezaketenen eskuzabaltasunaren menpe gaude.
«Preziorik gabeko gauzek, usu, balio handia dute» Mixel Berhocoirigoin
Laguntza hau ezinbestekoa zaigu. Zuen sustenguari esker, Enbata.Info artikuluak sarbide librean eta urririk eskaintzen segituko dugu, milaka lagunek astero irakurtzen segi dezaten, hola erronka abertzalea aitzinarazteko eta ikuspegi argiki aurrerakoi, ireki eta beste herri eta lurraldeekiko solidario batean ainguratuz.
Emaitza oro garrantzitsua da, nahiz eta euro/eusko guti batzuk eman. Zenbatekoa edozein heinekoa izanik ere, zure laguntza ezinbestekoa zaigu gure eginkizuna segitzeko.
Enbatari emaitza bat egin edo harpidetu: https://eu.enbata.info/artikuluak/soutenez-enbata

  • Enbataren izenean den txekea “Enbata, Cordeliers-en karrika 3., 64 100 Baiona“ helbidera igorriz.
  • Eusko transferentzia eginez Enbataren 944930672 kontuan zure eusko kontutik (euskalmoneta.org-en)
  • Banku-txartelaren bidez, lineako ordainketa sistema seguruaren bidez: paypal.me/EnbataInfo
  • Euro/euskotan kenketa automatikoa plantan emanez: gurekin harremanetan sartuz [email protected] helbidean

40€/eusko edo gehiagoko edozein sustengurentzat, Enbataren urteko harpidetza lortzen edo eskaintzen ahalko duzu zehaztuko duzun posta helbidean. Milesker.
Zergapean bazira, zure emaitzak zerga beherapena ekarriko dizu (50 euro / eusko-ko emaitzak, 17 baizik ez zaizu gostako).

One thought on “Hartz aro

  1. Agur Andde,
    bi hartz ama sartzeak ez du geroa bermatzen, baina kontzientziak aldatu arte espeziearen presentzia segurta dezake.
    Hire hitzetan arazoa Biarnon legoke soilik, baina etxe barnean begiratzen badugu ?
    Zer diote larraindarrek, garaztarrek… ? Eta ELBk ?
    Eztabaida dezagun, hau ez da laborari, artzain eta ekologisten artekoa soilik, jendarte osoarena baizik.

    Txilibristo

Comments are closed.